Zanim zaczniesz formułować pytania ankiety, pomyśl o strukturze całego badania. W zależności od tematu i celów ankiety podziel kwestionariusz na kilka sekcji, z których każda będzie koncentrować się na innym zagadnieniu.
Formularz zwykle zaczyna się od pytań ogólnych i przechodzi do bardziej szczegółowych. W poniższym przykładzie zobacz strukturę ankiety badającej, dlaczego centrum handlowe Gamma notuje spadek liczby klientów.

Główne sekcje ankiety
1) Informacje o respondentach. Nawet w ankietach anonimowych warto poznać płeć, wiek i poziom wykształcenia respondentów. Te dane umożliwią analizę wyników w różnych profilach społeczno-demograficznych (kobiety vs. mężczyźni, grupy wiekowe itp.).
2) Pytania ogólne – doświadczenia, wiedza i opinie dotyczące centrów handlowych w ogólności.
3) Szczegółowe badanie ankietowe. Doświadczenia, wiedza i postrzeganie konkretnego centrum handlowego Gamma:
4) Sekcja sugestii lub testowanie możliwych rozwiązań problemu.
Zaleca się uwzględnienie co najmniej jednego pytania otwartego (bez z góry zdefiniowanych opcji odpowiedzi), w którym respondent może wpisać własne przemyślenia. Takie odpowiedzi mogą dostarczyć nowych pomysłów na możliwe rozwiązania problemu. Dodatkowo zaleca się stosowanie pytań hierarchicznych oraz pytań ze skalą, które umożliwiają bardziej precyzyjną analizę danych i ocenę postaw (np. poziomu satysfakcji, ważności).

1) Zbierz informacje. Przeanalizuj dostępne materiały na temat swojego zagadnienia, poszukaj podobnych badań. Zastanów się nad głównymi przyczynami problemu i spróbuj przeanalizować potencjalne rozwiązania. Na podstawie analizy i badań przeprowadzonych przed przygotowaniem ankiety łatwiej będzie sformułować pytania ankietowe oraz opcje odpowiedzi. Określenie celu, głównych pytań i hipotez to podstawa udanego badania.

2) Określ cel – na przykład: dlaczego spadł ruch odwiedzających w centrum handlowym Gamma.

3) Określ główne pytania. Na przykład:
4) Zdefiniuj hipotezę. Na przykład:
5) Wybierz wymaganą liczbę respondentów do ankiety.
6) Wyobraź sobie, jak mogą wyglądać wyniki. Jakie dane socjodemograficzne (wiek, płeć, poziom wykształcenia i poziom dochodów) mogą być potrzebne do analizy? Jeśli chcesz przeprowadzić analizę statystyczną (np. analizę korelacji lub testowanie istotności), stosuj podobne skale oceny i parametry.

1) Zachowaj prostotę i krótki przekaz. Twórz pytania łatwe do zrozumienia. Nie komplikuj. Unikaj zbyt wielu słów w jednym zdaniu (lepiej użyć dwóch krótkich zdań niż jednego długiego).

2) Nie umieszczaj zbyt wielu pytań na jednej stronie. Na przykład lepiej podzielić jedno długie pytanie w formie macierzy na dwie części – jako dwa osobne pytania. Zawsze myśl o tym, jak utrzymać uwagę respondentów przez cały kwestionariusz (to daje dokładniejsze odpowiedzi i wpływa na wiarygodność wyników).

3) Stosuj pytania filtrujące lub przejściowe. (Na przykład, jeśli respondent nie ogląda TV, kolejne pytanie o ulubione kanały TV nie ma sensu.) Respondent może stracić zainteresowanie czytaniem nieistotnych pytań, a wyniki będą niewiarygodne.

4) Upewnij się, że uwzględniasz wszystkie możliwe opcje odpowiedzi. Na przykład w pytaniu o ulubione marki kawy dodaj odpowiedź „Nie piję kawy”. Jeśli nie masz pewności, czy uwzględniono wszystkie opcje – dodaj odpowiedź „Inne”, gdzie respondent może wpisać własną odpowiedź.

5) Twórz precyzyjne pytania.

Przykłady:
6) Uważaj na pytania dotyczące częstotliwości lub ilości.
Unikaj mylących sformułowań, np. „regularnie”, „często”, „czasami”, „średnio”. Respondenci mogą interpretować je różnie — dla jednych „regularnie” może oznaczać raz w miesiącu, dla innych raz w tygodniu itd. Formułując pytanie w ankiecie, podaj dokładny przedział czasu lub wyjaśnij znaczenie każdej miary.

7) Staraj się unikać opcji odpowiedzi „trudno odpowiedzieć” lub „ciężko powiedzieć”. Takie opcje stosuj tylko wtedy, gdy wiesz, że respondent rzeczywiście może nie mieć informacji potrzebnych do udzielenia odpowiedzi.
8) Używanie podobnych słów o przeciwnym znaczeniu w jednym pytaniu może zdezorientować respondenta i powodować błędy wynikające z błędnego odczytania. Zaleca się stosowanie pary „świadomy/nieobjęty badaniem” zamiast „świadomy/nieświadomy”.

9) Pytania wrażliwe i osobiste. Nie zawsze respondenci są skłonni ujawniać dane osobiste, np. poziom dochodów. W takich pytaniach lepiej prosić o przybliżony zakres zamiast dokładnych danych. Na przykład w pytaniu o dochody nie pytaj o konkretną kwotę, tylko przygotuj kilka opcji odpowiedzi z przedziałami dochodów (od–do).

10) Zapewnij możliwość pominięcia pytania lub niewybrania odpowiedzi. Jeśli pytanie jest zbyt wrażliwe, respondenci mogą przerwać ankietę. Lepiej nie uzyskać odpowiedzi na to konkretne pytanie niż stracić respondenta przed kolejnymi pytaniami.

11) Unikaj pytań sugerujących i naprowadzających, np.: „Którą markę samochodu wolisz – ekskluzywnego Lexusa czy Toyotę?”

12) Utrzymuj zainteresowanie respondentów przez cały czas trwania ankiety. Nie twórz zbyt długich ankiet. Przeanalizuj każde pytanie i zastanów się, czy na pewno jest potrzebne. Ważne jest, aby na początku ankiety zrobić dobre wrażenie, zadając interesujące pytania. Zaleca się, aby nie umieszczać na początku pytań otwartych (najlepsze miejsce na takie pytania jest w środku ankiety).

13) Gdy wszystkie pytania są gotowe, przejrzyj i przetestuj ankietę. Sprawdź błędy ortograficzne.

1) Usuń powierzchowne odpowiedzi. Sprawdź uważność respondentów, tworząc dwa podobne pytania: jedno na początku, drugie na końcu ankiety. Usuń respondentów, którzy udzielili sprzecznych odpowiedzi na te pytania.

2) Zachowaj ostrożność przy tworzeniu wykresów dla pytań wielokrotnego wyboru. Co będzie bardziej miarodajne — pokazanie podziału odpowiedzi na podstawie liczby respondentów czy liczby wszystkich zaznaczeń? Jeśli oprzesz to na liczbie respondentów, zaleca się użycie wykresów słupkowych zamiast kołowych (ponieważ suma procentów przekroczy 100%).

3) Jak wybrać odpowiedni typ wykresu podczas prezentowania wyników? Nie ma jednego poprawnego ani niepoprawnego sposobu prezentowania wyników. Najlepszym sposobem wyboru typu wykresu jest uwzględnienie kontekstu pytania oraz tego, co w badaniu chcesz szczególnie podkreślić. Eksperymentuj z różnymi typami wykresów, aby znaleźć najlepszą opcję dla siebie. TopAnkiety.pl umożliwia wyświetlanie odpowiedzi dla każdego pytania przy użyciu czterech najczęściej stosowanych typów wykresów – wykresu kołowego, wykresów słupkowych (poziomego i pionowego) oraz wykresu liniowego. Poniżej znajdziesz kilka przykładów, jak dobrać odpowiedni typ wykresu.

Wykresy kołowe są przydatne, gdy chcesz podkreślić konkretną opcję odpowiedzi na tle całości. Taki wykres pokazuje udział każdej odpowiedzi w odniesieniu do sumy (np. udziały rynkowe; grupy etniczne w kraju).

Przykład: liczba respondentów płci męskiej i żeńskiej. Ten wykres pokazuje, że obie płcie są reprezentowane w podobnym stopniu.

Przykład: udziały rynkowe firm. Wykres pokazuje udział każdej firmy w danej branży.

Wykres słupkowy służy do porównywania odpowiedzi między sobą. W tym przypadku ogólny kontekst nie jest tak istotny.

Przykład: Jaki jest Twój ulubiony owoc? Na wykresie słupkowym wyraźniej widać, że jabłka są popularniejsze niż gruszki. Na wykresie kołowym obie opcje odpowiedzi wyglądałyby na równie popularne.

Wykresy liniowe lepiej nadają się do prezentowania trendów (np. zmian w czasie).

Przykład: porównaj dwa produkty oceniane w tej samej skali. Opcje odpowiedzi „lubię” i „bardzo lubię” są najczęściej wybierane dla obu produktów. Dlatego, biorąc pod uwagę wyłącznie liczbę odpowiedzi, oba produkty są postrzegane tak samo. Jednak po przedstawieniu wyników na wykresie liniowym wyraźniej widać, że produkt A jest oceniany lepiej niż produkt B.

Przykład: analiza miesięcznych wyników sprzedaży dla dwóch produktów. Poniższy wykres pokazuje, że wolumen sprzedaży produktu A jest znacznie wyższy niż produktu B. Dodatkowo widać, że produkt A wykazuje trend sezonowości – szybki wzrost sprzedaży w maju. Wyniki sprzedaży produktu B są natomiast podobne we wszystkich miesiącach.

Interaktywna i ciekawa prezentacja danych Oceń możliwość użycia interaktywnych wykresów w zależności od sytuacji i odbiorców. Na przykład możesz w ciekawszy sposób pokazać różnice między odpowiedziami kobiet i mężczyzn.

4) Utwórz mapy marek. Przydatne przy porównywaniu kilku marek według dwóch kryteriów, np. świadomości marki i wyboru marki. Mapy marek pomagają analizować mocne i słabe strony marek oraz najbliższych konkurentów na rynku. Na poniższym wykresie marka B ma wysoką świadomość marki i wysoki wybór marki. Marka C ma dobrą świadomość marki, ale niski wybór marki. Marka A ma duży potencjał wzrostu na rynku, ponieważ ma wysoki wybór marki, ale niską świadomość marki.

5) Zachowaj ostrożność przy interpretacji danych. Jak możesz stwierdzić, czy 50% to dobry czy zły wskaźnik? Podczas interpretacji danych warto porównywać wyniki z innymi podobnymi badaniami (np. z badaniem z ubiegłego roku lub porównać wyniki jednej marki z inną).

6) Podczas interpretacji danych należy pamiętać, że wnioski nie powinny opierać się wyłącznie na wynikach ankiety. Oprócz ankiety, jeśli to możliwe, warto korzystać także z innych źródeł danych. Na przykład, oceniając wyniki kampanii marketingowej, ważne jest nie tylko zmierzenie, jak bardzo odbiorcom podobały się materiały kampanii, ale także: